ปัจจุบันพฤติกรรมผู้บริโภคค่อนข้างเปลี่ยนไป จากที่ลูกค้าตัดสินใจซื้อเพียงเพราะราคาถูกหรือคุณภาพดี แต่ตอนนี้ก็กำลังมองหา “คุณค่า” (Value) ที่ซ่อนอยู่หลังแบรนด์ ว่าธุรกิจของคุณยืนอยู่ข้างใคร หรือมีทัศนคติต่อโลกแบบไหน กลายเป็นปัจจัยหลักในการสร้างความรอยัลตี้ แน่นอนว่าถ้าเป็นธุรกิจขนาดใหญ่ก็จำเป็นต้องทำ CSR (Corporate Social Responsibility) ไม่ใช่แค่ทางเลือกสำหรับองค์กรยักษ์ใหญ่ แล้วคนที่ทำธุรกิจเล็กๆ ธุรกิจ SME ต้องทำ CSR ด้วยไหม มาหาคำตอบในบทความนี้เลย
CSR ความรับผิดชอบต่อสังคมที่ธุรกิจใหญ่ ธุรกิจเล็กๆ หรือธุรกิจทุกขนาดควรทำ
หลายคนยังเข้าใจว่า CSR คือการบริจาคเงิน แจกของ หรือจัดกิจกรรมอาสาปีละครั้ง แต่ความจริงแล้ว CSR หรือ Corporate Social Responsibility คือ “ความรับผิดชอบต่อสังคม” ที่อยู่ในวิธีคิดและวิธีทำงานของธุรกิจตั้งแต่ต้น ไม่ใช่แค่กิจกรรมเสริมเพื่อภาพลักษณ์ หรือพูดง่ายๆ คือ ธุรกิจที่ทำ CSR จริง จะคิดถึงผลกระทบต่อคนรอบข้างในทุกขั้นตอน ไม่ว่าจะเป็นพนักงาน ลูกค้า ชุมชน หรือสิ่งแวดล้อม ไม่ใช่แค่ทำกิจกรรมดีๆ เป็นครั้งคราวแล้วจบ ซึ่งการทำ CSR ที่ยั่งยืน และช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แบรนด์ มักจะเห็นได้จาก 3 เรื่องหลักๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารธุรกิจโดยตรง เช่น
- ดูแลพนักงานให้ดี เช่น มีสวัสดิการพนักงานเหมาะสม ใส่ใจสุขภาพกายและใจ ทำให้พนักงานอยากอยู่กับองค์กรนานขึ้น ลดปัญหาลาออกจากงาน และช่วยประหยัดต้นทุนในการหาคนใหม่
- ใส่ใจสิ่งแวดล้อมในการทำงาน เช่น ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ลดของเสีย หรือจัดการขยะอย่างเหมาะสม ซึ่งนอกจากจะดีต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังช่วยลดต้นทุนในระยะยาวได้จริง
- ทำธุรกิจกับคู่ค้าและชุมชนอย่างเป็นธรรม เช่น ชำระเงินตรงเวลา โปร่งใส ไม่สร้างปัญหาให้คนในพื้นที่รอบข้าง สิ่งเหล่านี้ช่วยสร้างความเชื่อใจ และทำให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างมั่นคง
เมื่อ CSR ถูกฝังอยู่ในวิธีคิดและการบริหารจัดการ ทำให้ธุรกิจจะไม่ได้แค่ “ดูดี” ในสายตาสังคม แต่ยังแข็งแรงจากภายใน และพร้อมเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาวอีกด้วย
มีธุรกิจส่วนตัว ธุรกิจ SME หรือ ธุรกิจเล็กๆ ก็จำเป็นต้องทำ CSR
นี่คือจุดที่เจ้าของธุรกิจหลายคนสงสัยว่า “ธุรกิจเรายังไม่ใหญ่พอ เงินทุนก็น้อย จะเอาเวลาที่ไหนไปทำ CSR จำเป็นต้องทำจริงๆ ด้วยเหรอ?” แต่ความจริงคือธุรกิจ SME นี่แหละที่ต้องทำ CSR มากกว่าใครหลายคน เพราะสิ่งนี้คืออาวุธลับที่ช่วยให้คุณแข่งขันกับธุรกิจขนาดใหญ่ได้
CSR คือเกราะป้องกัน ธุรกิจของคนตัวเล็ก
ในวันที่ธุรกิจราบรื่นเราอาจไม่เห็นผลชัดเจน แต่ถ้าวันหนึ่งเกิดปัญหาภาพลักษณ์ แบรนด์ที่มีต้นทุนทางสังคมดีจะรอดได้ง่ายกว่า ลูกค้าจะพร้อมให้อภัยและปกป้องแบรนด์ที่เขาเห็นว่าเคยทำดีเพื่อชุมชนมาตลอด สำหรับธุรกิจ SME ที่มีสายป่านสั้น ความผิดพลาดเพียงครั้งเดียวอาจถึงขั้นปิดกิจการได้ ดังนั้น กลยุทธ์ CSR จึงเปรียบเสมือนประกันภัยชั้นดีที่ใช้ความดีเป็นเบี้ยประกัน
CSR จะสร้างความต่างด้วยความจริงใจที่บริษัทใหญ่ทำไม่ได้
บริษัทใหญ่ทำ CSR มักจะถูกมองว่าทำเพื่อสร้างภาพ หรือทำตามหน้าที่ แต่ธุรกิจ SME มีความได้เปรียบเรื่องความใกล้ชิด โดยคุณสามารถทำเรื่องเล็กๆ ที่กินใจคนในพื้นที่ได้มากกว่า เช่น การใช้วัตถุดิบจากป้าข้างบ้าน การจ้างงานคนในชุมชนที่พิการ หรือการช่วยเหลือโรงเรียนใกล้ๆ สิ่งเหล่านี้คนในพื้นที่สัมผัสได้จริง และมันสร้างความภักดี (Loyalty) ที่เงินกี่ล้านก็ซื้อไม่ได้จากโฆษณาในทีวี
CSR ดึงดูดคนเก่งมาร่วมงานด้วยอุดมการณ์
ธุรกิจ SME มักเจอปัญหาหาคนเก่งๆ มาทำงานด้วยยากเพราะสู้สวัสดิการบริษัทใหญ่ไม่ไหว แต่คนรุ่นใหม่ยุคนี้ไม่ได้เลือกงานแค่ที่เงินเดือน เขาเลือกงานที่มีเป้าหมาย ถ้าธุรกิจของคุณชัดเจนว่าทำเพื่อสังคมหรือสิ่งแวดล้อม คุณจะดึงดูดเด็กเก่งๆ ที่อยากมีส่วนร่วมในการเปลี่ยนโลกให้มาทำงานกับคุณได้ง่ายขึ้น
CSR กับการเข้าถึงแหล่งเงินทุนและสิทธิประโยชน์ทางการเงิน
ปัจจุบันความยั่งยืนไม่ใช่เรื่องของภาพลักษณ์อย่างเดียว แต่เป็นเกณฑ์การพิจารณาสินเชื่อของธนาคารชั้นนำอีกด้วย หลายแห่งเริ่มมีการออกสินเชื่อสีเขียว (Green Loan) หรือสินเชื่อเพื่อสังคมที่มีอัตราดอกเบี้ยพิเศษสำหรับธุรกิจที่มีธรรมาภิบาลดี (ESG) การทำ CSR จึงเป็นตัวช่วยชั้นดีที่ทำให้ SME เข้าถึงกระแสเงินสดได้ง่ายขึ้นและต้นทุนทางการเงินถูกลง
4 วิธีในการทำ CSR ไม่ต้องใช้เงินเยอะ ธุรกิจเล็กๆ ก็เริ่มได้
สำหรับธุรกิจเล็กๆ หรือ ธุรกิจ SME ไม่จำเป็นต้องใช้เงินเยอะ และไม่จำเป็นต้องเริ่มจากโครงการใหญ่โตด้วย เพราะแก่นของ CSR สำหรับธุรกิจขนาดเล็ก ไม่ใช่ขนาดของกิจกรรมแต่คือ ความสม่ำเสมอ ความจริงใจ และความสอดคล้องกับสิ่งที่ธุรกิจทำอยู่แล้ว หลายกิจกรรม CSR ที่ได้ผลจริง มักใช้เวลา ความตั้งใจ และความถนัด มากกว่าเงินสดเสียอีก และถ้าวางแผนให้ดี CSR เหล่านี้ยังช่วยลดต้นทุน หรือสร้างรายได้ทางอ้อมให้ธุรกิจได้อีกด้วย
ใช้ความเก่งหรือความถนัดของธุรกิจช่วยสังคม
นี่คือรูปแบบการทำ CSR ที่เหมาะกับธุรกิจ SME ที่สุด เพราะคุณไม่ต้องลงทุนอะไรเพิ่ม แค่เอาสิ่งที่คุณถนัดอยู่แล้วมาเปิดให้สังคมได้ใช้ประโยชน์เพื่อสร้างแต้มต่อให้กับธุรกิจของคุณเอง เช่น
- ร้านคอมพิวเตอร์ : สอนซ่อมคอมพิวเตอร์พื้นฐานให้เด็กหรือคนตกงานในชุมชนเดือนละครั้ง
- ร้านเบเกอรี่ : สอนทำขนมง่ายๆ ให้แม่บ้านในพื้นที่ เพื่อนำไปต่อยอดอาชีพเลี้ยงครอบครัว
- บริษัทบัญชี : ให้คำปรึกษาเรื่องภาษีหรือการทำบัญชีเบื้องต้นฟรีปีละครั้ง
ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้ไม่ใช่แค่ภาพลักษณ์ที่ดี แต่คนในพื้นที่หน้างานจะจำธุรกิจของคุณในฐานะคนให้โอกาสซึ่งเป็นความรู้สึกที่ทรงพลังและมีเงินจำนวนมหาศาลก็ไม่สามารถซื้อได้
ปรับกระบวนการทำงานเล็กๆ ให้ดีต่อโลก
การทำ CSR ไม่จำเป็นต้องเป็นกิจกรรมภายนอกที่ต้องออกไปข้างนอกเสมอไป บางครั้งแค่ “เปลี่ยนวิธีทำงาน” ในออฟฟิศหรือหน้าร้าน ก็ถือเป็นการทำ CSR ที่ช่วยประหยัดเงินในกระเป๋าคุณได้จริง เช่น
- ร้านกาแฟ : ให้ส่วนลดลูกค้าที่พกแก้วมาเอง ช่วยลดต้นทุนค่าแก้วพลาสติกและลดขยะไปในตัว
- ร้านอาหาร : จัดการสต็อกวัตถุดิบให้แม่นยำขึ้น เพื่อลดอาหารเหลือทิ้ง (Food Waste) ซึ่งเท่ากับลดต้นทุนวัตถุดิบที่เสียเปล่า
- ออฟฟิศขนาดเล็ก : ลดการพิมพ์เอกสารที่ไม่จำเป็น แล้วเปลี่ยนมาใช้ระบบไฟล์ออนไลน์แทนเพื่อประหยัดค่ากระดาษและหมึกพิมพ์
สิ่งเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ในระยะยาวคือการทำ CSR ที่ช่วยทั้งโลก และช่วยเซฟเงินให้ธุรกิจรอดพ้นจากรายจ่ายจุกจิกได้จริงๆ
สนับสนุนชุมชนและธุรกิจรอบข้างให้เติบโตไปด้วยกัน
หนึ่งในข้อได้เปรียบของธุรกิจ SME คือความใกล้ชิดกับคนในพื้นที่ ซึ่งบริษัทใหญ่ทำได้ยากกว่ามาก ดังนั้น การหันมาสนับสนุนคนรอบข้างจึงเป็นกลยุทธ์ที่สร้าง Loyalty ได้ดีที่สุด เช่น
- เลือกซื้อวัตถุดิบในพื้นที่ : เลือกใช้สินค้าจากเกษตรกรหรือร้านค้าเล็กๆ ใกล้บ้าน แทนการสั่งจากโรงงานใหญ่ที่ไกลออกไป
- จ้างงานคนในชุมชน : ให้โอกาสคนแถวบ้านได้ทำงาน แม้จะเป็นงานพาร์ทไทม์ ก็ช่วยสร้างรายได้ให้คนในพื้นที่
- แบ่งปันพื้นที่หน้าร้าน : เปิดพื้นที่ว่างหน้าร้านของธุรกิจคุณให้เด็กๆ หรือผู้ประกอบการรายย่อยได้ลองวางขายสินค้าในวันหยุด
นั่นเลยทำให้ธุรกิจของคุณไม่ใช่แค่ธุรกิจที่เข้ามาโกยกำไร แต่กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนที่พึ่งพากันได้ ทำให้ลูกค้าในพื้นที่อยากสนับสนุนคุณไปนานๆ
CSR ที่ทำได้ทุกวัน ไม่ต้องรอแคมเปญใหญ่
หลายธุรกิจพลาดตรงที่คิดว่า CSR ต้องรอ “โอกาสพิเศษ” หรือต้องทำเป็นงานอีเวนต์ ทั้งที่จริงแล้วการทำ CSR ที่ดีที่สุด คือสิ่งที่ทำได้ทุกวันโดยไม่ฝืนตัวเองและไม่ต้องเสียเงินเพิ่ม เช่น
- ดูแลพนักงานอย่างเป็นธรรม : จ่ายค่าจ้างตามกำหนด ไม่กดค่าแรง ให้สวัสดิการตามที่ควรจะมี
- สื่อสารอย่างตรงไปตรงมา : ไม่โฆษณาเกินจริง รับผิดชอบต่อคำพูด และดูแลลูกค้าให้ดีที่สุด
- รับผิดชอบเมื่อเกิดปัญหา: เมื่อธุรกิจเกิดข้อผิดพลาดให้รีบแก้ไขและไม่โยนความผิดให้ใคร
ต้องยอมรับว่าสิ่งเหล่านี้อาจไม่ได้ถูกเขียนไว้ในโปสเตอร์โฆษณา แต่ในสายตาลูกค้า นี่คือการทำ CSR ที่จริงที่สุด และเป็นรากฐานที่ทำให้ธุรกิจเล็กๆ ของคุณมั่นคง
ทำ ธุรกิจเล็กๆ แล้วอยากเติบโตขอสินเชื่อ SME ที่ไหนดี?
เมื่อการทำ CSR กลายเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดและการบริหารธุรกิจ สิ่งสำคัญถัดมาคือ การมีทรัพยากรทางการเงินเพียงพอ เพื่อให้แผนเหล่านั้นเดินหน้าได้อย่างต่อเนื่อง ไม่สะดุด หรือถูกจำกัดด้วยข้อจำกัดเรื่องงบประมาณ สำหรับเจ้าของธุรกิจ SME ที่กำลังมองหาเงินทุนเพื่อขยายกิจการ หมุนเวียนสภาพคล่อง หรือเสริมความแข็งแกร่งให้ธุรกิจ การเลือกสินเชื่อ SME ที่เหมาะสม เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ช่วยให้แผน CSR ของคุณไปได้ไกลยิ่งขึ้น พร้อมรับโอกาสทางการตลาดและการเติบโตในระยะยาว
- สินเชื่อ Smile Biz ธุรกิจยิ้มได้ จากธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ทั้งเงินทุนหมุนเวียน ขยายกิจการ วงเงินสูงสุด 3 ล้านบาท ผ่อนชำระสูงสุด 7 ปี
- UOB BizMoney จากธนาคารยูโอบีUOB BizMoney สินเชื่อเพื่อธุรกิจขนาดเล็ก ไม่ต้องใช้หลักทรัพย์ค้ำประกันจากธนาคารยูโอบี วงเงินสูงสุด 5 ล้านบาท ผ่อนชำระสูงสุด 5 ปี
- สินเชื่อ SME กล้าให้ จากธนาคารไทยเครดิต ออกแบบมาเพื่อใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียน เสริมสภาพคล่อง และขยายกิจการ โดยเป็นสินเชื่อที่แบบใช้เงินฝากค้ำประกัน วงเงินสูงสุด 5 เท่าอของมูลค่าหลักประกัน
- สินเชื่อ SME ไซส์เล็ก จากธนาคารกรุงไทย สำหรับธุรกิจที่ต้องการเงินลงทุนเพื่อขยายร้าน เติมสต็อก เปิดร้านสาขาใหม่ หรือเพิ่มเงินหมุนเวียนในธุรกิจ วงเงินกู้สูงสุด 3 ล้านบาท (ไม่ต้องใช้หลักประกัน) ผ่อนได้นานสูงสุด 7 ปี
*เงื่อนไขและการอนุมัติสินเชื่อเป็นไปเกณฑ์การพิจารณาสินเชื่อของธนาคาร
*กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหวจะได้ไม่เสียดอกเบี้ย
การทำ CSR ที่ยั่งยืน ต้องเดินคู่กับสินเชื่อ SME ที่เหมาะสม
การทำ CSR ไม่ใช่เพียงการสร้างภาพลักษณ์แค่ชั่วคราว แต่คือการวางรากฐานที่แข็งแรง” เพื่อให้ธุรกิจเติบโตไปได้ไกลในระยะยาว โดยเฉพาะสำหรับธุรกิจ SME ที่หัวใจสำคัญคือการรักษาสมดุลระหว่างความรับผิดชอบต่อสังคม และสภาพคล่องทางการเงินให้เดินหน้าไปพร้อมกันได้ เมื่อคุณมีแนวคิด CSR ที่ชัดเจนในการมัดใจลูกค้า ควบคู่ไปกับการเลือกใช้ “สินเชื่อ SME” ที่ตอบโจทย์เพื่อเสริมสภาพคล่องหรือขยายกิจการ ก็จะช่วยให้แผนการเติบโตของคุณราบรื่นไม่สะดุด ส่งผลให้ธุรกิจแข็งแกร่งจากภายใน พร้อมสร้างคุณค่าคืนสู่สังคมได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงที่สุด
ขอบคุณข้อมูลจาก : Sustainable Capital Market Development, MGR Online, Jobsdb, Bangkok Bank SME, ธนาคารกรุงเทพ
